KAYGI · ANKSİYETE
Anksiyete belirtileri ve kaygı için psikoterapi
Klinik Psikolog Dr. Ceren Gülşah Demir, kaygı ve anksiyete başvurularında Şişli, İstanbul’da yüz yüze psikolojik değerlendirme ve psikoterapi görüşmeleri yürütür. Online görüşmenin uygunluğu kişisel ihtiyaçlara göre değerlendirilir. Randevu öncesinde klinik konumu ve ilk görüşme bilgilerini inceleyebilirsiniz.
Kaygı, tehlike veya belirsizlik karşısında ortaya çıkan doğal bir duygudur. Ancak kaygı yoğunlaştığında, uzun sürdüğünde veya günlük yaşamı sınırlandırmaya başladığında psikolojik değerlendirme gerekebilir.
Anksiyete hangi belirtilerle ortaya çıkabilir?
Zihinsel
Sürekli kötü bir şey olacakmış hissi, aşırı düşünme, belirsizliğe tahammül güçlüğü, dikkat dağınıklığı.
Bedensel
Çarpıntı, terleme, kas gerginliği, nefes darlığı hissi, mide-bağırsak yakınmaları, uyku sorunları.
Davranışsal
Kaçınma, erteleme, sürekli güvence arama, kontrol etme veya kaygı yaratan durumlardan uzak durma.
Kaygı ne zaman günlük yaşamı etkiler?
Kaygının iş, okul, ilişkiler, uyku veya sosyal yaşam üzerinde belirgin etkisi olduğunda; kişinin kararlarını sürekli kaygının yönlendirdiği durumlarda ya da kaçınma davranışları yaşam alanını daralttığında destek almak düşünülebilir.
Psikoterapide nasıl ele alınır?
Değerlendirmede kaygının ne zaman başladığı, hangi durumlarda arttığı, kişinin düşünce ve davranış örüntüleri, yaşam olayları ve baş etme yolları ele alınır. Uygun durumlarda Bilişsel Davranışçı Terapi ve Şema Terapi çerçevelerinden yararlanılabilir.
Performans ve sosyal kaygı
Sınav, sunum, iş görüşmesi, sosyal ortamlar veya değerlendirilme ihtimali bazı kişilerde yoğun kaygıya yol açabilir. Bu durumlarda yalnızca kaygı hissi değil, kişinin kendisi ve diğerleri hakkında geliştirdiği düşünceler ile kaçınma davranışları da birlikte ele alınır.
Sık sorulan sorular
Kaygı tamamen yok olmalı mı?
Hayır. Kaygı insan deneyiminin doğal bir parçasıdır. Terapi çoğu zaman kaygıyı sıfırlamak yerine, kişinin kaygıyla ilişkisini ve işlevsel baş etme yollarını geliştirmeyi hedefler.
Online görüşme yapılabilir mi?
Uygun kişilerde online görüşme değerlendirilebilir. Ayrıntılar için online terapi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Not: Yoğun göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı veya yeni başlayan belirgin fiziksel belirtiler yalnızca kaygıya bağlanmamalı; gerektiğinde tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Kaygıyı anlamak: belirtilerden günlük yaşama
Anksiyete, kaygıyı ifade eden bir terimdir. Kaygı bozukluğundan söz etmek için yalnızca bir belirti listesine bakmak yeterli olmaz; yaşananların süresi, yoğunluğu ve günlük hayat üzerindeki etkisi değerlendirilir. Çarpıntı veya huzursuzluk yaşamak tek başına bir tanı anlamına gelmez.
Kaygı, panik atak ve panik bozukluk aynı mı?
Hayır. Kaygı farklı durumlarda ortaya çıkabilir; panik atak ise yoğun korku veya rahatsızlığın ani biçimde yükseldiği bir deneyimdir. Panik atak yaşamak tek başına panik bozukluk tanısı anlamına gelmez. Tekrarlama korkusu, bedensel duyumların nasıl yorumlandığı ve bunlara eşlik eden kaçınmalar değerlendirmede önem taşır. Yeni veya şiddetli bedensel belirtileri internetten okuduklarınıza dayanarak kaygı olarak yorumlamayın.
Kaçınma ve sürekli güvence arama
Kaygı veren bir ortamdan uzaklaşmak kısa süreli rahatlık sağlayabilir. Ancak kişi giderek daha fazla durumdan kaçınmaya başladığında iş, okul veya sosyal yaşamı daralabilir. Örneğin her sunumdan kaçınmak, sunumun mutlaka kötü geçeceği beklentisini yeniden değerlendirme fırsatını azaltabilir. Bu bir tanı örneği değildir; görüşmede ele alınabilecek bir döngüyü anlatır. BDT’de düşünce ve davranışlarla çalışma bu bağlantıları anlamaya yardımcı olan yaklaşımlardan biridir.
Görüşmeye hangi gözlemlerle gelebilirsiniz?
Kaygının hangi durumlarda başladığını, aklınızdan ne geçtiğini, bedeninizde ne hissettiğinizi ve sonrasında ne yaptığınızı birkaç örnekle anlatabilirsiniz. Uyku, kafein kullanımı, yoğun çalışma temposu, sağlık sorunları ve yakın dönemdeki yaşam değişiklikleri de konuşulabilir. Hazırlık yapmak zorunlu değildir; nereden başlayacağınızı bilmiyorsanız bunu söylemeniz yeterlidir. Kendi kendinize test yapıp tanı koymanız beklenmez.
İlişkilerde ve ergenlikte kaygı
Terk edilme endişesi, karşı tarafın mesajlarını tekrar tekrar kontrol etme veya çatışmadan kaçınma ilişki içinde de görülebilir. Bu davranışların anlamı kişisel öykü içinde değerlendirilir; yalnızca bir etikete indirgenmez. İlişki sistemi ön plandaysa çift ve ilişki terapisi, sınav ve okul yaşamı ön plandaysa çocuk ve ergen psikolojisi bölümleri ilgili soruları tamamlar.
Kaygı deneyiminizi anlamak için ayrıntılı rehberler
Kaygı ve bedensel yakınmaları birlikte anlamak
Kaygının eşlik ettiği bedensel belirtilerde tıbbi değerlendirme ve psikolojik destek birlikte ele alınabilir. Bu rehberler, ağrının gerçekliğini koruyarak sık karıştırılan kavramları açıklar.
Sürekli endişe ve belirsizlik
Kaygı bazen belirli bir olaydan çok, gün içinde bir konudan diğerine geçen endişeler olarak yaşanır. Değerlendirmede bu düşüncelerin ne kadar yer kapladığı, kararları ve günlük sorumlulukları nasıl etkilediği konuşulur. Gündelik kaygı ile bir kaygı bozukluğunu ayırmak için kişisel öykü ve gerekli diğer değerlendirmeler önemlidir.
Başlangıç için yakın zamanda yaşadığınız tek bir örneği anlatabilirsiniz: ne oldu, ne düşündünüz ve ardından ne yaptınız? Bu örnek, görüşmede üzerinde çalışılacak hedefleri somutlaştırmaya yardımcı olabilir.
Merak edilen sorular
Anksiyete belirtilerim varsa kesin kaygı bozukluğum mu var?
Hayır. Benzer yakınmalar farklı psikolojik veya tıbbi durumlarda görülebilir. Tanı, belirtilerin bağlamı ve gerektiğinde tıbbi değerlendirme ile ele alınır; çevrimiçi belirti listeleri tanı koymaz.
Kaygı için psikolog mu, psikiyatrist mi?
Psikoterapi ihtiyacı için klinik psikolojik değerlendirme yapılabilir. İlaç değerlendirmesi veya belirgin tıbbi/psikiyatrik belirtiler söz konusu olduğunda psikiyatri değerlendirmesi gerekir. Gerektiğinde farklı uzmanların birlikte çalışması uygun olabilir.
Terapiye başlamadan ilaç bırakmalı mıyım?
Hayır. İlacınızı kendi kararınızla bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin. Psikoterapi görüşmelerinde kullandığınız ilaçları belirtin; ilaçla ilgili kararları reçeteyi düzenleyen hekimle görüşün.
Kaygı için online görüşme mümkün mü?
Klinik uygunluk değerlendirildikten sonra düşünülebilir. Mahrem bir ortam ve düzenli katılım önemlidir. Online terapi rehberinde görüşmenin hazırlık ve sınırlarını okuyabilirsiniz.
İçerik güncellemesi: . Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel değerlendirme ve psikoterapi yerine geçmez.