KAYGI REHBERİ
Panik atak belirtileri ve panik bozukluk
Panik atak; aniden yükselen yoğun korku veya sıkıntıya çarpıntı, nefes darlığı, titreme ve baş dönmesi gibi belirtilerin eşlik edebildiği bir durumdur. Tek bir atak yaşamak, panik bozukluk tanısı aldığınız anlamına gelmez. Değerlendirmede hem bedensel nedenler hem de atakların günlük yaşamınıza etkisi ele alınır.
Panik atak hangi belirtilerle ortaya çıkabilir?
Çarpıntı, terleme, göğüste sıkışma, nefes alamama hissi, bulantı, uyuşma veya kontrolü kaybetme korkusu görülebilir. Her kişide bütün belirtiler bulunmaz. Yoğun korku, bedensel duyumların daha tehlikeli yorumlanmasına; bu yorum da korkunun artmasına yol açabilir. Belirtilerin ne zaman başladığını ve öncesinde ne yaptığınızı not etmek görüşmede yardımcı olur. 1
Panik atak mı, başka bir sağlık sorunu mu?
İlk kez ortaya çıkan ya da alıştığınızdan farklı göğüs ağrısı, belirgin nefes darlığı veya bayılmayı kendi kendinize panik atak olarak yorumlamayın. Bu belirtilerde acil tıbbi değerlendirme gerekebilir. Daha önce panik atak geçirmiş olmak, yeni bir belirtinin aynı nedenden kaynaklandığını kanıtlamaz. Hekim değerlendirmesi bedensel nedenleri ayırt etmeye yardımcı olur. 2
Panik bozukluk, panik ataktan nasıl ayrılır?
Panik bozuklukta tekrarlayan, beklenmedik ataklara yeniden atak yaşama korkusu veya davranış değişiklikleri eşlik edebilir. Örneğin yalnız dışarı çıkmamak, toplu taşımadan uzak durmak ya da sürekli nabız kontrol etmek yaşamı daraltabilir. Tanı yalnızca bir belirti listesine bakılarak konmaz; belirtilerin süresi, bağlamı ve diğer olası açıklamalar değerlendirilir. Genel çerçeve için kaygı ve anksiyete rehberini inceleyebilirsiniz. 1
Panik atak için psikoterapide ne yapılır?
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), panik bozukluk için araştırılmış psikoterapi seçeneklerindendir. Görüşmelerde bedensel duyumlara verilen anlamlar, kaçınma davranışları ve yeniden atak yaşama beklentisi çalışılabilir. Uygun durumda korkulan duyumlarla veya kaçınılan durumlarla aşamalı çalışma planlanır; yöntemin gerekçesi ve sınırları birlikte konuşulur. Buradan bir uygulama programı çıkarıp kendi kendinize zorlayıcı denemeler yapmanız gerekmez. 3
Psikoterapi, ilaç tedavisi veya ikisinin birlikte kullanılması kişisel değerlendirmeye bağlıdır. İlaç kararı ve takibi hekim tarafından yürütülür. Terapiye başlarken kullandığınız ilacı kendi başınıza kesmeyin. Yöntemleri BDT ve psikoterapi yaklaşımları sayfasında karşılaştırabilirsiniz. 3
İlk görüşmeye nasıl hazırlanabilirsiniz?
Yakın zamanda yaşadığınız bir atağı kendi sözcüklerinizle anlatmanız yeterlidir. Nerede olduğunuz, neler hissettiğiniz, ne düşündüğünüz ve sonrasında nelerden kaçındığınız konuşulabilir. Varsa daha önceki tıbbi değerlendirmelerinizi ve kullandığınız ilaçları belirtin. “Bir daha hiç kaygılanmamak” yerine, işe yalnız gidebilmek veya kaçındığınız bir etkinliğe dönebilmek gibi günlük hedefler üzerinde durulabilir.
Merak edilen sorular
Panik atak ne kadar sürer?
Yoğunluk çoğunlukla kısa sürede yükselir; süre kişiden kişiye değişebilir ve sonrasında yorgunluk ya da kaygı sürebilir. Bir belirtiyi yalnızca kaç dakika sürdüğüne bakarak panik atak saymak güvenli değildir.
Atak sırasında hemen ne yapmalıyım?
Belirtiler yeni, şiddetli veya alıştığınızdan farklıysa tıbbi yardım alın. Daha önce değerlendirilmiş benzer ataklarda terapistinizle oluşturduğunuz planı kullanabilirsiniz. Genel bir internet önerisi kişisel güvenlik planının yerini tutmaz.
Tek atak geçirdim; mutlaka panik bozukluk mu?
Hayır. Tek bir atak ile panik bozukluk aynı şey değildir. Tekrarlama, atak beklentisi ve günlük yaşamda oluşan değişiklikler birlikte değerlendirilir.
Her kalabalıkta zorlanmam panik bozukluk mudur?
Hayır. Kaçışın zor olması, bedensel belirtiler veya başkalarının değerlendirmesi gibi farklı korkular rol oynayabilir. Sosyal anksiyete rehberi bu ayrımı anlamanıza yardımcı olabilir.
Panik atak için online görüşme mümkün mü?
Klinik uygunluk ve güvenli görüşme koşulları sağlandığında değerlendirilebilir. Online terapi süreci hakkında bilgi alabilirsiniz; acil belirtilerde online randevuyu beklemeyin.
Güncelleme: . Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı, tıbbi değerlendirme veya psikoterapi yerine geçmez.
İlk görüşme hakkında bilgi alın
Klinik Psikolog Dr. Ceren Gülşah Demir’in mesleki yaklaşımını ve Şişli’de yüz yüze veya online görüşme seçeneklerini inceleyebilirsiniz.