ERGENLİK · OKUL YAŞAMI · ŞİŞLİ, İSTANBUL
Şişli’de ergen ve
sınav kaygısı
Başarı beklentilerinin arasında, gencin kendisine de alan açmak.
Sınav kaygısı, okul stresi ve başarısızlık korkusu; gencin kendini nasıl gördüğü, ilişkileri ve günlük yaşamıyla birlikte ele alınır. Amaç, yaşadığı güçlüğü anlamak ve ihtiyaçlarına uygun bir psikolojik destek süreci planlamaktır.
BAŞVURU KONULARI
Her zorlanma,
aynı yerden başlamaz.
Görüşmede yalnızca notlar değil; uyku, arkadaşlıklar, aile ilişkileri ve gencin kendisinden beklentileri de önem taşır.
Sınav ve performans kaygısı
Denemelerde zorlanma, sınav öncesi yoğun endişe, hata yapma korkusu ve “bildiklerimi gösteremiyorum” düşüncesi.
Kaygıyı anlamakBaşarı baskısı ve mükemmeliyetçilik
Notları kişisel değerle eşitlemek, küçük hataları büyütmek ve yeterince iyi olsa da yaptığından memnun olamamak.
Beklentilere bakmakErteleme ve motivasyon güçlüğü
Çalışmaya başlayamamak, plan yapıp uygulayamamak ve biriken görevler karşısında suçluluk hissetmek.
Döngüyü anlamakOkula uyum ve okuldan kaçınma
Okula gitmekte belirgin zorlanma, devamsızlık, okul değişikliği sonrası uyum sorunları veya sabahları artan sıkıntı.
Okul yaşamını ele almakAkran ilişkileri ve sosyal kaygı
Sınıfta söz almaktan çekinme, sunum yaparken yoğun kaygı, dışlanma korkusu ve arkadaş ilişkilerinde zorlanma.
Sosyal kaygı rehberiEbeveyn–ergen iletişimi
Ders, telefon kullanımı ve gelecek planları üzerine tekrarlayan tartışmalar; destek ile denetim arasında denge arayışı.
Ebeveyn desteğiBaşarısızlık korkusu ve mükemmeliyetçilik
“Hata yaparsam değersizim” veya “En iyi değilsem başarısızım” gibi katı değerlendirmeler, başarıya verilen anlamı daraltabilir. Yüksek hedefler her zaman sorun değildir; hedeflerin ne kadar esnek olduğu ve kişinin yaşamına neye mal olduğu önemlidir.
Psikolojik çalışmada kişinin değerini yalnızca performansa bağlayan düşünceler, hata karşısında kendine yönelttiği eleştiri ve ulaşılması güç standartlar ele alınabilir. Hedef, gencin önem verdiği alanlara daha dengeli ve sürdürülebilir biçimde yönelmesini desteklemektir. [2]
“Çalışmak istiyorum ama başlayamıyorum.”
Erteleme bazen zor bir görevin yarattığı rahatsızlıktan kısa süreli uzaklaşma işlevi görebilir. Görev biriktikçe baskı artar; bu da yeniden ertelemeyi kolaylaştırabilir. Genci “tembel” diye tanımlamak bu örüntüyü açıklamaz.
Başlamak için görevi küçültmek, ilk adımı somutlaştırmak ve ne zaman yapılacağını belirlemek işe yarayabilecek yaklaşımlardır. Örneğin, “bütün konuyu bitirmek” yerine “ilk sayfadaki soruları gözden geçirmek” daha uygulanabilir bir başlangıç olabilir. Süren dikkat, öğrenme, uyku veya duygu durum güçlükleri ayrıca değerlendirilmelidir. [3, 4]
Okula gitmek istememek ve akran sorunları
Okuldan kaçınmanın tek bir nedeni yoktur. Kaygı, zorbalık, arkadaşlık sorunları, öğrenme güçlükleri veya yaşam değişiklikleri araştırılmalıdır. Özellikle okula devam belirgin biçimde azaldığında yalnızca sınav döneminin geçmesini beklemek yeterli olmayabilir.
Okul ortamındaki güvenlik ve gencin anlatımı ciddiye alınır. Gerektiğinde aile, okul rehberlik servisi ve ilgili uzmanların iş birliğiyle bir plan oluşturulur; bilgi paylaşımının kapsamı önceden konuşulur. Kaygıyla ilişkili kaçınmada, güvenli koşullarda ve uygun destekle kademeli adımlar değerlendirilebilir. [5]
EBEVEYNLER İÇİN
“Nasıl destek
olabilirim?”
Gencin yaşadığı güçlüğü anlamak için konuşmayı sonuçlardan önce deneyimine açabilirsiniz.
- Önce dinleyin. “Bugün seni en çok ne zorladı?” gibi açık bir soruyla başlayın.
- Desteği birlikte belirleyin. Plan, mola ve çalışma ortamını gencin katılımıyla konuşun.
- Dinlenmeye yer açın. Uyku, hareket ve sosyal ilişkiler sınav döneminde de önemlidir.
- Karşılaştırmadan konuşun. Çabayı ve öğrenme sürecini fark edin; her konuşmayı notlara getirmeyin.
Kaygı veya çökkünlük sürüyor, günlük yaşam belirgin etkileniyorsa profesyonel değerlendirme alın. [1, 4]
GÖRÜŞME SÜRECİ
Önce anlamak.
Sonra birlikte planlamak.
Gencin deneyimi
Başvuru konusu, gelişim öyküsü, güçlü yanlar, aile ve okul yaşamı birlikte ele alınır.
İhtiyaca uygun çalışma
Kaygıyla baş etme, kaçınma, kendine yönelik beklentiler ve iletişim gibi başlıklar değerlendirmeye göre seçilir.
Günlük yaşama yansıması
Değişim yalnızca sınav puanıyla değil; gencin zorlanması, katılımı ve günlük işlevselliği üzerinden izlenir.
Gencin yaşı ve ihtiyacına göre ebeveyn görüşmeleri planlanabilir. Mahremiyet, aileyle paylaşılacak bilgiler ve güvenlikle ilgili sınırlar başlangıçta açıklanır. Psikiyatrik, tıbbi veya öğrenmeyle ilgili ek değerlendirme gerektiğinde uygun uzmana yönlendirme ele alınır. [4]
Başarı baskısı ve ertelemeyi daha yakından anlayın
Gencin zorlanması bazen hata yapmaya tahammül edememek, bazen de çalışmaya başlayamamak olarak görünür. Bu deneyimler birbiriyle ilişkili olabilir; ancak aynı şey değildir. Aşağıdaki rehberlerde her başlığı kendi değerlendirme soruları ve ebeveynlerin merak ettikleriyle ele aldık.
Görüşme öncesinde hangi örneğin size daha yakın olduğunu okuyabilir, gencin kendi anlatımına da alan açabilirsiniz. Bir yazıyla kendinize veya çocuğunuza tanı koymak yerine, sorularınızı görüşmeye taşımanız daha anlamlıdır.
MERAK EDİLENLER
İlk görüşmeden önce
Bu çalışma öğrenci koçluğu veya özel ders mi?
Buradaki hizmet psikolojik değerlendirme ve psikoterapi çerçevesindedir. Ders anlatımı, sınav neti artırma programı veya eğitim danışmanlığı olarak sunulmaz. Okul yaşamını etkileyen duygusal ve davranışsal güçlükler ele alınır.
Sadece LGS ve YKS öğrencileri mi başvurabilir?
Hayır. Ergenlikte okul sınavları, sunumlar, okula uyum veya arkadaş ilişkileriyle ilgili zorlanmalar da başvuru konusu olabilir. Yaşa ve ihtiyaca uygunluk ilk iletişim ve değerlendirmede konuşulur.
İlk görüşmeye ebeveyn mi, ergen mi katılır?
Katılım biçimi yaşa ve başvuru nedenine göre planlanır. Randevu alırken kimlerin katılacağını sorabilirsiniz. Ergenin kendini anlatabilmesi ve ailenin gerekli bilgileri paylaşabilmesi için uygun görüşme düzeni belirlenir.
Ergen görüşmeye gelmek istemiyorsa ne yapabiliriz?
İsteksizliğin nedenini dinlemek ve görüşmenin amacını açıkça anlatmak iyi bir başlangıçtır. Görüşmeyi ceza gibi sunmayın. Bu durumu ilk iletişimde belirtin; gerekirse önce ebeveyn görüşmesi planlanması değerlendirilebilir.
Kaç görüşme gerekir? Sınav başarısı artar mı?
Görüşme sayısı, zorlanmanın niteliği ve hedeflere göre değişir. Önceden belirli bir seans sayısı veya puan artışı vaat edilemez. Çalışma, gencin psikolojik ihtiyaçlarına ve günlük yaşamda zorlandığı alanlara odaklanır.
Şişli dışında yaşayanlar online görüşebilir mi?
Online görüşmenin uygunluğu gencin yaşı, başvuru nedeni, mahremiyet koşulları ve ihtiyaçları değerlendirilerek belirlenir. Online terapi sayfasından görüşme koşulları hakkında bilgi alabilirsiniz.
KLİNİK PSİKOLOG
Dr. Ceren Gülşah Demir
Şişli, İstanbul’da yüz yüze ve uygun durumlarda online psikolojik değerlendirme ve psikoterapi. Mesleki ve akademik geçmiş hakkında Hakkımda sayfasını inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar ve ileri okuma
Güncelleme: . Bu içerik genel bilgilendirme içindir; kişisel değerlendirme ve psikoterapi yerine geçmez.