ÇOCUK VE EBEVEYN REHBERİ

Çocuklarda Ayrılma Kaygısı

Ebeveynden ayrılırken zorlanmak, çocuğun yaşına ve içinde bulunduğu döneme göre farklı anlamlar taşıyabilir. Bu rehber, gelişimsel bir tepki ile günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyen zorlanmayı ayırt etmek için hangi bilgilerin önemli olduğunu anlatır.

Her ayrılma güçlüğü bir bozukluk mudur?

Hayır. Özellikle küçük çocuklarda bakım veren kişiden ayrılınca ağlama ve yakınlık arama gelişimin olağan bir parçası olabilir. NHS, bu tepkilerin küçük yaşlarda sık görüldüğünü belirtir. Tek bir zor vedalaşma, çocuğa tanı koymak için yeterli değildir.

Çocuğun yaşı, ayrılığın koşulları, yaşanan sıkıntının ne kadar sürdüğü ve sonrasında sakinleşip etkinliğe katılıp katılamadığı birlikte düşünülür. Yeni bir okul, bakım veren değişikliği veya ailedeki bir değişim de görüşmede paylaşılabilir.

Ne zaman değerlendirme düşünülür?

Korku ve zorlanmanın sürmesi, çocuğun okul, ev veya arkadaş yaşamına katılımını belirgin biçimde etkilemesi profesyonel değerlendirmeyi düşündürebilir. Kaygı dışında başka güçlükler de bulunabileceğinden, yalnızca vedalaşma anına odaklanılmaz.

Karın ağrısı veya başka bedensel yakınmalar varsa gerekli çocuk hekimi değerlendirmesi ihmal edilmemelidir. Bir belirtinin okul sabahlarında ortaya çıkması, nedeninin kesinlikle psikolojik olduğunu göstermez.

Ebeveyn hangi gözlemleri paylaşabilir?

  • Zorlanma hangi ayrılıklarda oluyor: evde, okulda, başka bir bakım verenle mi?
  • Çocuk tam olarak ne olacağından korktuğunu söylüyor mu?
  • Siz ayrıldıktan sonra ne kadar süre zorlanıyor; öğretmenin gözlemi ne?
  • Uyku, oyun, iştah veya arkadaş ilişkilerinde değişiklik var mı?
  • Daha rahat geçen ayrılıklarda farklı olan neydi?

Bu bilgiler çocuğu sınamak için değil, durumu anlamak için kullanılabilir. Gözlemler mümkün olduğunca somut olmalı; “şımarıyor” gibi etiketler yerine ne yaşandığı anlatılmalıdır.

Evdeki yaklaşım nasıl konuşulabilir?

Küçük çocuklarda tanıdığı güvenilir bir kişiyle kısa ayrılıkları kademeli denemek ve geri dönüş hakkında yaşına uygun, anlaşılır bilgi vermek destekleyici olabilir. Plan çocuğun yaşı, güvenliği ve ihtiyaçlarıyla uyumlu olmalıdır. Yoğun veya süren zorlanmada yalnızca ev önerileriyle ilerlemek yerine değerlendirme alın.

Görüşmede şu soruları sorabilirsiniz: “Vedalaşmayı nasıl açıklayalım?”, “Hangi tepkimiz yardımcı oluyor?”, “Okulla nasıl ortak bir plan kurabiliriz?” Ebeveynin zorlandığı noktalar da ebeveyn danışmanlığı kapsamında konuşulabilir.

Okula gitmek istememek her zaman ayrılma kaygısı mı?

Hayır. Okul ortamı, akran ilişkileri, öğrenme güçlükleri ve diğer duygusal zorlanmalar da değerlendirmeye dahil edilmelidir. Çocuğun kendi anlatımına ve okulun gözlemlerine alan açmak önemlidir. Ergenlik dönemindeki okul ve sınav güçlükleri için Ergen ve Sınav Kaygısı rehberi ayrı bir başlangıç sunar.

Görüşmenin sonunda hangi bilgilerin eksik kaldığını, kimlerle görüşülmesinin yararlı olacağını ve ilerlemenin nasıl takip edileceğini sorabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Önce ebeveyn mi, çocuk mu görüşmeye gelir?

Yaşa ve başvuru nedenine göre düzenlenir. İlk randevuyu alırken kimlerin katılacağını sorun; ebeveyn öyküsü ve çocukla görüşme farklı zamanlarda planlanabilir.

Çocuğum yalnızca benim yanımdan ayrılırken zorlanıyor; bunu anlatmalı mıyım?

Evet. Hangi kişi ve ortamlarda farklılık olduğu değerlendirmeye yardımcı olabilir. Bu durum tek başına ebeveynin hata yaptığı anlamına gelmez.

Öğretmenle görüşülmesi gerekir mi?

Okulun gözlemleri yararlı olabilir. Bilgi paylaşımının amacı, kapsamı ve uygun izinler önceden konuşulmalıdır.

Bir kez rahat ayrılması sorunun bittiğini gösterir mi?

Tek bir gün yerine zaman içindeki gidişata ve farklı ortamlardaki işlevselliğe bakmak daha anlamlıdır. Hangi değişikliklerin izleneceği görüşmede belirlenebilir.

Güncelleme: . Bu içerik genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı, tıbbi değerlendirme veya psikoterapi yerine geçmez.

Görüşmeye nereden başlayabilirsiniz?

Klinik Psikolog Dr. Ceren Gülşah Demir’in mesleki geçmişini ve yaklaşımını inceleyebilir; Şişli’de yüz yüze veya online görüşme seçenekleri için bilgi alabilirsiniz.